Өндірістік тәжірибе базаларының теориялық білімдерді бекітудегі алатын орны.
Бүгінгі күні жоғары оқу орындарының алдында еңбек нарығына қажетті, бәсекеге жарамды кәсіби білікті мамандарды даярлау міндеті өзекті болып табылады. Осыған байланысты мамандандырылған білім беру саласында өндірістік тәжірибенің маңызы зор.
Тәжірбиенің басты міндеті – студенттердің оқу процесінде мамандығы бойынша алған теориялық білімдерін тәжірбиелік дағдылармен тығыз ұштастыра отырып сапалы маман ретінде қалыптастыратын маңызды кезеңі, сонымен қатар жоғары оқу орны мен өндіріс арасындағы өзара ынтымақтастықты жақсартуға ықпал ету. Студенттерге арналған өндірістік тәжірибені ұйымдастыру және өткізу тәртібін келесілер құрайды: мекеме, ұйым структурасымен танысу, негізгі қызметін меңгеру; теориялық алған білімдерді бекіту және осының негізінде кәсіби біліктілік пен дағдыларын қалыптастыру; инновациялық технологияларды, заманауи еңбек және өндіріс құралдарын игерту.
Оқу орны оқу жылының басында кәсіпорындармен екі жақты келісім-шартқа отырып, келісім шарт негізінде студенттер кәсіпорын базасында тәжірибеден өтеді. Кәсіби тәжірибенің артықшылығы, студент кәсіпорынға барған күннен бастап өзін маман ретінде ұсынады, ұжымда жұмыс істеуге дағдыланады, өздігінен шешім қабылдау, әрекет ету қасиеті дамиды, болашақ кәсіптік жарамдылығын өндірісте сынайды. Тәжірибе барысында өзін жан-жақты көрсету арқылы жұмысқа орналасуға мүмкіндік туады.
Кәсіптік тәжірибе барысында көзбен көріп, қолмен жасап үйренген, машықтанған студенттің болашақ мамандығының жаңа сатысына өтіп, оқу бітіріп жұмысқа орналасу кезінде мәселелер болмасы анық. Теориялық білімнің өзіндік артықшылықтары бар екенін жоққа шығаруға болмайды – бұл көбінесе тұжырымдаманы тереңірек түсінуге, оны үлкен тұтас контексте қарастыруға және оның артындағы пайымдауды түсінуге әкеледі. Жоғары оқу орнына түскен студенттердің саны артқан сайын университет дипломының салыстырмалы артықшылығы төмендейді. Университеттің оқу бағдарламалары мен оқыту әдістері мен тәсілдері елдер нарықтық экономикаға көшкен сайын жұмыс берушілердің өзгеріп отыратын талаптарына сай келе бермейді.
Жұмыс берушілер жаңа қызметкер ретінде заманауи техникалық және бағдарламалық дағдылары бар түлектерге басым назар аударады. Жаһандану күштері әр елдің түлектері қолжетімді жұмыс үшін басқа елдердің түлектерімен бәсекелесетін аймақтық еңбек нарықтарының кеңеюіне әкелді. Жұмыс орнындағы қажеттіліктердің өзгеру аспектілерінің бірі әлеуетті қызметкерлердің техникалық дағдыларына баса назар аудару болып табылады, бұл қазіргі уақытта техникалық және кәсіптік білім беру мен кәсіптік даярлыққа мән беруінен көрінеді.
Тепе-теңдікке қол жеткізу Азиядағы жоғары білім беру жөніндегі түрлі кеңестер жұмысқа дайын білім мен дағдыларды арттыру үшін тиісті салалық тәжірибесі бар оқытушылар құрамын тартудың маңыздылығын мойындағаны жақсы жаңалық болып табылады, бұл студенттер-болашақ түлектерді әлеуетті жұмыс берушілердің алдында сұранысқа ие етеді. Кәсіби білікті оқытушылар, егер олар қазіргі салалық тәжірибені көрсететін тиісті оқу тәжірибесін жеткізе алса немесе тәжірибелік ноу-хауды зерттеу мен теория мен байланыстыра алса, маңызды актив бола алады.
Жоғары оқу орындары – мемлекеттік және жекеменшік өнеркәсіпте жұмыс істейтін қызметкерлерді толық емес жұмыс күні немесе шақырылған оқытушылар ретінде тарту да үлкен жетістіктерге жетті. Кәсіби білікті профессорлық-оқытушылық құрамды орналастыруды жоғары сапалы академиялық бағдарламаларды қолдаудың тиісті тәсілі ретінде қарастырған жөн. Өндірістік тәжірибе – әртүрлі қызмет саласындағы кәсіпорындарында кәсіби жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру және дипломдық жұмысты орындауға ақпарат жинауға арналған үлкен мүмкіндік.
Қазіргі тәжірибеге деген көзқарасымыз бұрынғыға қарағанда басқашаға деңгейден көрініп, түзелгенін баса айтуға болады. Болашақ маман үшін тәжірибенің атқаратын ролі маңызды екенін әрбір студенттің санасына құйып толықтай жеткізуіміз керек. Заман талабына сай оқытудың жаңа жүйелері өндірістік оқыту мен тәжірибеге аса көңіл бөлуді талап етеді және әрбір жоғары оқу орны дамуының негізгі бағыттарының бірі болып табылуы тиіс.
Ляззат Бердибековна ЕСЕЕВА,
Ш. Есенов атындағы КТИУ аға оқытушысы,
магистр, Маңғыстау облысының Ақтау қаласы
