Жаңа әдіс: Ынтаны дамытудың құралы

Замануи сабақтың ерекшелігі – оқушының жеке басын дамытудың басты мақсатын қоятын белсенділікке және өзіндікке  бағытталған сипаты. Білім беру жүйесі оқытудың нәтижелерін білім, білік және дағды түрінде дәстүрлі түрде көрсетуден бас тартады, стандарт тұжырымдамалары  бастауыш білім берудің соңына дейін игеруге тиісті іс–әрекеттің нақты түрлерін көрсетеді.

Баланың мотивациялық сферасын дамыту оқу іс-әрекетіндегі сәттілік маңызды рөл атқарады. Балада мектеп талаптарын жақсы орындау үшін жағымды мотивтердің болуы оны қажетті ақпаратты таңдауда және есте сақтауда белсенді болуға мәжбүр етеді. Білім ынтасының төмен деңгейінде мектеп үлгерімінің төмендеуі байқалады. Оқыту мотивациясын дамытудың мүмкіндіктерін іздеу барысында біз отандық білім беруде әлі кең тарала қоймаған инновациялық технологияларға бет бұрдық.

Солардың бірі – кейс-технология немесе кейс-әдіс, Бұл оқушылардың түрлі жағдайларды сипаттайтын ақпаратты белсенді жинауға, өңдеуге және талдауға қосу арқылы мотивациясын дамытуға мүмкіндік береді. Кейс технологиясының қалай жұмыс істейтінін, оның мәні неде екенін түсіну үшін кейс, кейс әдісі, кейс технологиясы сияқты негізгі ұғымдарды бөліп көрсету қажет. Кейс – бұл өмірден алынған мысал және ол нақты жағдайдың жай көрінісі ғана емес, оның көмегімен осы жағдай талданатын бірыңғай ақпараттық кешен.

Әдетте, іс үш бөлімнен тұрады: 1) нақты жағдайды сипаттау; 2) істі зерделеу үшін қажетті анықтамалық ақпарат; 3) іс бойынша тапсырмалар. Кейс әдісі жағдайды талдауға негізделген, нақты жағдайда пайда болатын, «өмірден алынған» нақты оқиғалардың сипаттамаларын қолданатын оқыту әдісі. Оқушылар  жағдайды зерттеп, мәселенің мәнін талдап, мүмкін болатын шешімдерді ұсынып, ең қолайлы нұсқаларын таңдауы керек. Кейс-стади технологиясы – кейс әдісі негізінде оқу процесін ұйымдастырудың технологиясы.

Бұл технология берілген оқу пәні бойынша білім берудің барлық мазмұнын тақырыптық түрде қамтитын кейстер жиынтығын пайдалануды көздейді. Әдетте, оқытудың басында жеке жоспар құрылады, яғни әрбір студент оқу әдебиеттері, мультимедиялық видео курс, виртуалды зертхана және оқу бағдарламалары және электрондық жұмыс дәптері болуы мүмкін деп аталатын кейсті алады. Оқушылардың мотивациясын дамыту мәселесін шешуде кейс технологиясынан не алуға болады?

Іске қатысушылардың нақты өмірлік жағдайларға «қосылуы» оқылатын материалдың маңыздылығын, оның қолданбалы бағыттылығын көрсете отырып, оқыту мен өмір мен жұмыс арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Оқушылардың барлық технологиялық кезеңдердегі іс-әрекеттің әр түрлі сипатын білдіретін белсенді жұмысы олардың көкжиектерінің дамуына, пәндік және жалпы білім беру. Істі тағайындаудың және істі талқылаудың пікірталас сипаты білім беру үдерісіндегі бәсекелестік элементін қамтиды және оқушының жеке қызығушылығын анықтайды.

Әрі жеке қызығушылықтарды жүзеге асыру үшін ұжымда жұмыс жасау, ортақ тіл таба білу сияқты маңызды дағдыларды қалыптастырады проблемаға әр түрлі көзқараста, өзінің көзқарасын қорғап, дәлелдеу. Педагогикалық өзара іс-қимылдың «еркін» табиғаты (дәстүрлі білім беру формаларымен салыстырғанда) жасөспірім оқушылар үшін анағұрлым тартымды – дәл осы кезде психологтар оқуға деген қызығушылықтың күрт төмендегенін байқайды. Жақсы жағдайлар базасы болған жағдайда кейс-технологияны оқытудың әр түрлі кезеңдерінде қолдануға болады, студенттердің ынтасын қолдайды және дамытады.

Осылайша, білім беру үдерісіндегі кейс-технологиялар мыналарға мүмкіндік береді:  оқушылардың білімге деген ынтасын арттыруға; оқушылар арасында одан әрі білім беруде және кәсіби қызметте сұранысқа ие болатын интеллектуалды дағдыларды дамыту.Мұндай жағдайларды қамтамасыз  етудегі шешуші рөл, әрине, мұғалімге тиесілі.

Қарашаш Қалсенқызы ЖАМАНТАЕВА,
“Өрлеу” БАҰО АҚФ СҚО ПҚ БАИ” “Білім беру
процесін психологиялық педагогикалық сүйемелдеу”
кафедрасының аға  оқытушысы, Петропавл қаласы