Заманауи IT-мамандықтардың рухани жаңғыру аясындағы ролі мен маңызы
ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында заманауи IT-мамандықтардың әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу үшін рухани жаңғыру аясындағы ролі мен ерекше маңызды орын алатыны басым көрсетілді. Заманауи IT-мамандықтар ұғымы қазіргі Қазақстан ғылыми зерттеулерінде ең танымал ұғымдардың біріне айналуда.
Елбасы атап өткендей: «Минералдық ресурстар емес, бәсекеге қабілетті адам қазіргі әлемдегі ұлт табысының факторы болып отыр. Сондықтан кез-келген қазақстандыққа XXI ғасырда талап етілетін қабілеттерге ие болу маңызды». Бүгінгі жағдайда әлем кадрларға жоғары кәсіби және жеке талаптар қоя бастады. Бүгінде білім беру – бұл бірінші кезекте нәтижеге бағытталған толыққанды, сапалы және бәсекеге қабілетті білім. Ал мамандардың біліктілік деңгейі елдің даму деңгейін анықтайтын ең маңызды факторлардың бірі болып табылады. Осы жобаның негізгі идеясы бір жағынан түлектерге қойылатын талаптар бойынша жұмыс берушілердің өсіп келе жатқан сұраныстарының критерийлерін ескеретін жаһандық цифрлық кеңістікті қалыптастыру және дамыту дәуірінде бәсекеге қабілетті IT-маманды дайындаумен байланысты.
Елдің рухани жаңғыру аясындағы басты ресурс халықтың цифрлық сауаттылығын және Инфокоммуникациялық технологиялар саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру, креативті ойлау мен интеллекті дамыту негізінде құрылатын адами капитал болып табылады. Бәсекеге қабілетті адами капиталды құру “Рухани жаңғыру” мемлекеттік бағдарламасын іске асыру міндеттерінің бірі болып табылатын білім беру құрылымын жетілдірумен және оның мазмұнын жаңартумен де байланысты. Осы стратегиялық міндетті орындау бір жағынан, қазақстандық білім берудің үздік дәстүрлерін сақтауды, екінші жағынан, болашақ мамандарды халықаралық біліктілік сапасымен қамтамасыз етуді көздейді.
Бүгінде білім беру – бұл бірінші кезекте нәтижеге бағытталған толыққанды, сапалы және бәсекеге қабілетті білім. Ал, IT-мамандықтардың рухани жаңғыру аясындағы біліктілік деңгейі елдің даму деңгейін анықтайтын ең маңызды факторлардың бірі болып табылады. Осы жобаның негізгі идеясы бір жағынан түлектерге қойылатын талаптар бойынша жұмыс берушілердің өсіп келе жатқан сұраныстарының критерийлерін ескеретін жаһандық цифрлық кеңістікті қалыптастыру және дамыту дәуірінде бәсекеге қабілетті IT маманды дайындаумен байланысты.
Жиырма бірінші ғасырда ақпарат бәрін шешеді, және қазірдің өзінде іс жүзінде бірде-бір сала ақпараттық технологияларды қолданусыз жұмыс істемейді. Демек, жұмыс істеп тұрған және жаңадан ашылатын кәсіпорындар үшін арнайы бағдарламаларды әзірлеуге және енгізуге де, осы саланың мамандарына да үнемі жоғары сұраныс туындайды. Қазіргі кезде ақпараттық технологиялар байланыс үшін кеңінен қолданылады, менеджмент, банк саласында, олардың негізінде білім беру бағдарламалары әзірленеді және енгізіледі, гео барлау мен ресурстарды өндіру, жоғары технологиялар қазіргі өндірісте, медицинада және қауіпсіздікте қажет. Ақпараттық технологияларды әр түрлі салаларда қолдану салалары біртіндеп кеңейіп келеді.
Ақпараттық технологиялар қызмет ету саласының өсіп келе жатқан санын қамтиды және компьютерлік техникасыз ешбір бизнес жасай алмайды (мысалы, интернет агенттіктері, сауда кәсіпорындары, банк құрылымдары, сервистік компаниялар және т.б.). Технологияның үздіксіз дамуымен ақпараттық қауіпсіздік сөзсіз пайда болады. Жұмыс берушіге арнайы дағдылары мен дағдылары бар мамандар қажет, ал жай ғана бағдарламалау мен макет жасау жеткіліксіз, сондықтан қазіргі заманғы еңбек нарығында нағыз мамандар әрдайым сұранысқа ие.
IT-технологиялар саласындағы кез келген дағдарыстық экономикалық жағдайларға қарамастан, іс жүзінде ешқандай секіріс жоқ. Жалақы мамандыққа, біліктілікке және жұмыс тәжірибесіне байланысты үнемі өсіп отырады, ал оларды алуға тырысатындардың бәрі жұмыссыз қалмайды. Алайда, танымал IT маманы болу үшін, саланың бір бағыты бойынша білім жеткіліксіз екенін есте ұстаған жөн. Жұмысқа өтініш берген кезде, мысалы, жұмыс берушілерге маманданудың бірнеше ұсыныстары болған жөн, макет дизайнері және жоба менеджері. 3D дизайнер мен бағдарламашы мамандығы бір адамға қажет. Үлкен артықшылығы-смартфондарға арналған өнімдерді құру және жүктемесі жоғары сайттармен жұмыс жасау міндеттерінің болуы.
Деректерді өңдеу және талдау бойынша мамандарға сұраныс бар, сондықтан көп адамдар Big Data саласында біліктілік алуға ұмтылады. Ақпараттық технологияларға кеңейтілген ақпараттық ресурстармен жұмыс істеуді білетін жұмысшылар қажет. Бұл сонымен қатар нақты платформа мен кросс-платформалық өнімді қамтиды. Қазіргі қоғамда ақпараттық технологиялар мен телекоммуникацияға сұраныс және олардың белсенді дамуы білікті мамандарға сұранысты тудырады. IT саласы, мысалы, инвесторлар үшін өте тартымды, сондықтан онда бизнес белсенді түрде дамып келеді, жаңа компаниялар пайда болады, демек, жұмыс орындары көбейіп келеді.
Технологиялық прогресс бір орында тұрмайды: қазіргі таңда бірде -бір ірі кәсіпорын IT саласындағы мамандарсыз жасай алмайды. Әлем сандық ақпараттар ағымымен болашаққа ілгері жылжып келеді, яғни, IT саласының маманынсыз болашағымызды елестету мүмкін емес. Еліміз жаңа тарихи кезеңге аяқ басты. Қазақстанның үшінші жаңғыруы жүріп жатыр. Мақсатқа жету үшін біздің санамыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс. Бұл саяси және экономикалық жаңғыруларды толықтырып қана қоймай, олардың өзегіне айналады. Еліміз жаңа тарихи кезеңге аяқ басты.
Кеше ғана Нұр Отан партиясының Саяси Кеңесінің кеңейтілген мәжілісінде Қазақстанның бірінші Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандықтар үшін басты мақсат болатын «Елдігіміздің жеті тұғыры» қағидаларын ұсынды. Бұл жолдауды Елбасы – «Өскелең ұрпақ бұл жолдауды халқымен бірге қиын, отыз жылдық жасампаздық жолын еңсерген Елбасының үндеуі, бұйрығы деп қабылдасын» деді.
Табыстың кілті – үздіксіз өзін-өзі тәрбиелеу және еңбекқорлық, тек адал еңбек қана адамның көздеген мақсатына жетуіне мүмкіндік береді, мұны жас ұрпақтың санасына сіңіруіміз керек екендігін атап көрсетті. Ұлы Абайдың: «Өзіңе сен, өзіңді алып шығар, еңбегің мен ақылың екі жақтап» деген сөзін келтіре отырып, болашақта «Елдігіміздің жеті тұғыры» қағидалары саяси және экономикалық жаңғырулардың ең негізгі өзегіне айналатынын айқындап берді.
Нурлыбек АЛЫМОВ,
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан
универсететіндегі автоматтандыру,
телекоммуникация және басқару
кафедрасының доценті, Шымкент қаласы
