Электронды оқулықтарға арналған педагогикалық қағидаттар
Электронды оқулықты қолданатын педагогика, әдетте, онлайн режимінде де, аралас оқытуда да оқыту мен бағалауға негізделген оқыту стратегиясына жатады. Цифрлық оқулықтар базалық оқулықтар ретінде анықталады, олардың көмегімен оқушылар өздерінің қабілеттері мен қызығушылықтарына сәйкес мазмұнды оқи алады. Мәселе мынада, электронды кітаптарды қолданатын педагогиканы тек педагогика ретінде қарастыруға болмайды.
Бұл саланы электронды және мобильді оқыту нәтижесінде туындайтын күрделі мәселелерді ескере отырып талдау қажет. Бұл бағыттар оқыту философиясы, педагогикалық психология, ашық жүйелердің кибернетикасы және білімді басқару болып табылады. Осы уақытқа дейін электронды кітаптар оқушылар белгілеу және жолдарында жазбалар жасау үшін қолданған кітаптардың PDF нұсқалары ғана болды. Алайда гипермәтіннен Web2.0 технологиясына көшу арқылы оқыту әдістемесін қайта қарастыру қажеттілігі туындады.
Web2.0 құралының айырмашылығы қолданушыларды бірнеше рет салыстырып тексеруге талпындырады. Мысалы, оқушылар бірігіп тапсырмаларды орындайды, қорытынды баға әр оқушының белсенді қатысуына қарай қойылады. Электрондық оқытуды жүргізу кезеңіндегі негізгі әдістердің бірі- мұғалім мен оқушы арасындағы өзара әрекеттесу ұйымы. Бұл тапсырманы орындау кезеңінде қолданылатын құралдар : электронды пошта, чат, форум, блог, бейне және аудиоконференциялар.
Жекелей тақырыптағы семинарлар жүргізуде видео-аудио конференциялар қолданамыз. Пәнді электрондық оқытумен жүргізгенде виртуалды сынып бөлмесі секілді құралды қолданамыз, онда оқушылар бір-бірімен сөйлесе алады, бірін-бірі көреді, бір-біріне жазады, мұғалімге және сыныптағы оқушыларға көрінетін виртуалды тақтаға жазады, сонымен қатар оқыту кезеңінде оқушыларға электрондық кітапхана құқықтық-анықтамалық ақпарат ретінде ұсынылады.
Осы және басқа дереккөздер электронды кітаптарды қолдана отырып, педагогика электронды және мобильді оқытуға көшкенін мойындайды. Электронды кітаптарды қолдану арқылы оқыту әдістемесі білім беру технологияларындағы екі негізгі бағытты: электронды оқытуды және мобильді оқытуды біріктіреді. Электрондық оқулықтар- бұл электронды кітаптардың ең күрделі түрі, онда парақтарға бөлуден, белгілеуден, іздеуден және индекстеуден, көшіру-қоюдан, әлеуметтік желілерде жариялау мүмкіндігінен бастап, бейне, аудио, сурет және слайд-шоу сияқты медияға дейін бәрі бар.
Электрондық оқулықтардың әдіснамасы модельдерді біріктіру, мультимедианы тұжырымдау, интероперабельді мазмұнды ұсынуды стандарттау, жеке оқыту құрылғылары үшін оқыту процесін дербестендіру, әкімшілік қызметтерді басқа академиялық бөлімшелермен интеграциялау есебінен оқытуды кеңейтеді, кем дегенде күтілетін оқу сапасын қамтамасыз етеді. Оқушыға бағытталған орта вики- парақтардан, веб- журналдардан, әлеуметтік қызметтері бар бет белгілерден және RSS арналарынан тұрады.
Мобильді оқытуға SMS, MMS, WAR, GPRS, Bluetooth, KDK, 3G, 4G телефондары MP3 CAM сияқты жаңа технологиялар қосылады. Мұның бәрі мобильді оқыту әдістемесін қолдайды, ол КДК, ұялы телефондар, ноутбкутер және оқу мен оқытуда қолданылатын кез келген басқа портативті ақпараттық технологиялар сияқты қалта/портативті құрылғыларды қолдануды білдіреді. Электрондық оқулықтарды пайдалану әдістемесі өз бетінше оқу қабілетін дамыту үшін ортаны қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар ол кибернетикалық педагогиканы қолдайды. Бұл процесс жады ақпаратты сақтайтын, осы арқылы байланыстыратын эффекторлар белсенді болатын әртүрлі қызметтер іске қосылады. Цифрлық оқулықтар: оқығанды түсінуді кеңейту және жақсарту; жоғары деңгейдегі оқуға ықпал ету; сауаттылық пен оқу стилінің көптеген түрлерін пайдалану; көбірек қызықтыру мен қол жетімділікке тағы бір қадам жасау; бейресми және ресми оқыту мүмкігдіктерін ұсыну және оларды біріктіру.
Оқытуды қызықтыру және күшейту үшін мультимедиялық мүмкіндіктерді қолданатын жаға танымдық құралдар ретінде қолданылу; алмасу немесе бірлескен аннотация арқылы қауымдастықтар құруға мүмкіндік беретін әлеуметтік құрал ретінде пайдалануы; бейімделетін және интуитивті түсінікті ресурс ретінде әзірленуі; жекелендірілген болуы; уәждемесі жоғары, анағұрлым қызықты оқу прцесін және дұрыс іске асырылуы кезінде гипермәтіндікті қамтамасыз ету.
Электрондық оқулықтарды білім беруде қолдану сабақ беру мен оқыту әдіснамасының өзгеруіне әкеледі. Бұл тек оқыту әдістері туралы ғана емес, сонымен қатар көмекші ресурстар туралы көптеген жаңа идеяларды қажет етеді және мұғалімдердің цифрлық қиындықтарға жауабын түсіндіреді. Цифрлық оқулықтар мыналарға негізделуі керек: ұйымдастыру, жекелендіру, ынталандыру, шоғырландыру, коммункация, қолдау, мультимедиялық тәсіл,ал Электрондық оқулықтардың әдіснамалық қағидаттары оқытудың жаңа рәсімдерімен келісілуі тиіс: зерттеушілік оқыту, жобаны іске асыру үдерісінде оқыту., комндада жұмыс істеу және тағы басқа.
Білімбала НҰРГЕЛДИЕВА,
№185 жалпы білім беретін мектептің
физика пәні мұғалімі, Алматы қаласы
