Павлодар облысы: Дебат – көшбасшылық мектебі  

Жаһандану жағдайындағы заманауи өмір, ең алдымен, қоғамды шоғырландырудың маңыздылығын түсіну міндетін белгілей отырып, жеке тұлғаға жаңа талаптар қояды. Маманның кәсібилігін көрсететін маңызды көрсеткіш қарым-қатынас жасау қабілеті. Адамдар арасындағы қарым-қатынас, компромисске келу немесе өз көзқарасын қорғау қабілеті кейде мансаптық өсудің кілті болады. Бүгінгі таңда кез-келген маман көпшілік алдында сөйлеу дағдыларына ие болуы керек.

Бұл дағдыларды игерудің бір жолы – «Дебат» интеллектуалды ойыны. Дейл Карнеги былай деп жазған: «Сөйлей білу-даңққа жетудің ең қысқа жолы. Әр адам өзіне және адамдарға деген сенімі болса, қоғамда жағымды және тілек білдіретіндей сөйлей алады». Шынында да, дебат кезінде шығатын шешендік өнер жеке тұлғаның дамуына әсер етеді. Біріншіден, бұл көпшілік алдында сөйлеудің баға жетпес тәжірибесі, екіншіден, дебат логикалық ойлау қабілетін дамытады.

Төрешінің материалды жеткізуді жеке пунктпен бағалауы бекер емес (дауыс қою, мимика, ишара, түрлі риторикалық әдістер және тағы да басқалар). Үшіншіден, дебат көкжиекті кеңейтеді және мәселені сырттан көріп, қажетті шешімді табуға мүмкіндік береді. Дебат көбінесе білім беру технологиясы ретінде қарастырылады. Мұндай қоғамдық дебаттардың білім беру ұйымдарының басшылары үшін өзектілігі қалай артып келе жатқанын елестетіп көріңіз! Аймақтағы білім беруді дамытудың инновациялық орталығының бастамасымен мектеп басшылары арасындағы дебат турнирі екі жыл қатарынан ұйымдастырылды.

Бұл турнирдің мақсаты: білім беру ұйымдарының жас басшыларының саяси белсенділігі мен азаматтық ұстанымын дамыту, көшбасшылық қабілеттерін, зияткерлік әлеуетін дамыту, оң азаматтық құндылықтар мен сыни ойлауды қалыптастыру. Биылғы сәуір айының 28 күнгі кезекті турнирге өңірдегі он ауылдық және 3 қалаларының 20 командасы, оның ішінде мектепке дейінгі ұйымдардың құрама командалары қатысты.

Ойынның барлық кезеңдеріндегі шешімдер командаларға раунд өткізілгенге дейін он бес минут бұрын хабарланды. Көбінесе өмірдің өзі бізге шеше алмайтын міндеттерді қояды. Дебат белгілі бір жағдайларды, мәселелерді әртүрлі бұрыштарда қарастыра отырып, өз санасынан тыс шығуға мүмкіндік береді. Турнир барысында қатысушылар өздеріне тән емес көзқарасты қорғаған кезде дәл осылай болады. Дәлелдер кейде мәселенің бастапқы көзқарасын өзгертеді, бұл қатысушылардың ассертивтілігі үшін өте маңызды, өйткені бұл қасиет төзімділік пен басқалардың пікірін құрметтеуді дамытады.

Сонымен қатар, дебат топта жұмыс істеуге және тапсырманы орындауға үйретеді. Жеңіске жету үшін пікірсайысшылар қарсыласты естуді және оның одан әрі барысын болжауды, рөлдік функцияларды бөлуді, өзара келіссөздер жүргізуді және тағы да басқаларды үйренеді. Дебат – бұл екі жақтың сайысы, жеңімпаз тек біреуі болады.  Мақсат-жеңіске жету, дебат алға қойған мақсатқа жетуге, қарсыластың пікірін құрметтеуге және төрешілер алқасының шешімін абыроймен қабылдауға үйретеді.

Бұл жолы да солай болды! Турнир аяқталғаннан кейін дебатқа қатысушылар кері байланыс барысында аргумент, салмақты шешім қабылдау дағдыларының қаншалықты маңызды екенін атап өтті. Осындай жеке қасиеттердің барлығы жиырма бірінші ғасыр көшбасшыларына қажет. Демек дебат – көшбасшылық мектебі болып табылады.

Роза Темиргалиевна СУЛЕЙМАН,
Білім басқармасына қарасты білім
беруді дамытудың инновациялық
орталығының әдіскері, Павлодар облысы