Ақмолалық оқушы Көкшетау қаласының тілдік портретін зерттеді

Көкшетау қаласы, Абай атындағы дарынды балаларға арналған № 3 облыстық мамандандырылған мектеп-интернатының оқушысы Сейсен Әлима облыстық орталықтың тілдік портретін зерттеді.

Әр елді мекенде сауда кәсіпорындары бар, әр кәсіпорынның өз атауы бар. Атауы-ауызша белгілеу, біреудің немесе бір нәрсенің атауы. Сондай-ақ, бұл сөздің синонимі «эмпороним» деп атайды, ол осы жұмыстың зерттеу пәні болып табылады.

Зерттеудің негізгі мақсаты: азық-түлік дүкендерінің атауларын талдау негізінде қаланың тілдік портретін анықтау және олардың негізгі түрлерін зерттеу.

«Жұмыс идеясы Көкшетау қаласының тілдік портреті, дүкен атауларының рөлі туралы пайымдаудан кейін пайда болды, өйткені бұл атаулар сатып алушылардың назарын аударатын қаланың бет-бейнесі болып табылады. Зерттеу нысандары – Ақмола облысы Көкшетау қаласының азық-түлік дүкендері, барлығы 333 дүкен»,-. деді жоба жетекшісі, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Көгершін Жетпісбаева.

Әлиманың айтуынша, осы тақырыпты зерделеу барысында адамдардың есімдері мен тегі көбінесе эмпороним рөлінде болатынына назар аударылды. Осылайша, кәсіпкерлер өз дүкенін атаған адамға деген көзқарастары мен сүйіспеншіліктерін көрсетеді. «Атаулы эмпоронимдер» тобына кіретін 134 атау анықталды. Шындығында, дүкен иелері көбінесе бұл әдісті пайдаланатындары белгілі болды. Алайда, мұндай атаулар сатып алушылар үшін өте ыңғайсыз, өйткені дүкен туралы, онда не сатылатыны туралы да ақпарат бермейді. Қазіргі заманға ұмтылу үшін иелері ағылшын атауларын пайдаланады, олар да ыңғайсыз, өйткені барлық адамдар ағылшын тілін білмейді. Мұндай атауларды түсіну және оқу қиын, және көбінесе олар сатып алушыға ақпарат бермейтін жарнамалық функцияны орындайды.

«Қала тұрғындары арасында жүргізілген әлеуметтік сауалнама нәтижесінде «Small» дүкенінен басқа ағылшын атаулары анықталған жоқ. Сонымен қатар бұл әдіс тиімсіз екенін көрсетеді. Кәсіпкерлерді белгілі бір критерийлер бойынша дүкендерді атауға міндеттейтін заң жоқ, бірақ интернеттегі әртүрлі мамандар мен сарапшылар қысқа атауларды таңдауға кеңес береді. Қысқа атауларды есте сақтау оңай және олар клиентті артық ақпаратпен ауырлатпайды», – деп қосты мектеп оқушысы.

9 сынып оқушысы Сейсен Әліма өз жұмысымен ғылыми жұмыстар байқауының облыстық кезеңінде өнер көрсетіп, 2-ші жүлделі орынға ие болды.

Жұмыстың жаңалығы-бұрын Көкшетау қаласының азық-түлік дүкендерінің атауларын ешкім зерттемеген және бұл салада ешқандай қорытынды тұжырым жасалмаған. Шынында да, адамның қиялының не істей алатындығы және дүкен иелері атауларды таңдағанда неге көбірек сүйенетіні қызықты, өйткені эмпоронимдер сатып алушыларды тартуда үлкен рөл атқарады.